Οδηγός προστασίας: Τι να κάνετε σε καταιγίδα και μπουρίνι

Με τις ανοιξιάτικες καταιγίδες να αναμένονται εντονότερες φέτος και τα μετεωρολογικά μοντέλα να δείχνουν αυξημένη αστάθεια για το δεύτερο μισό του Μαρτίου, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας εφιστά την προσοχή σε πολίτες, οδηγούς και αγρότες. Κεραυνοί, πλημμύρες, χαλαζοπτώσεις και ξαφνικά μπουρίνια αποτελούν κινδύνους που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμώνται — ιδιαίτερα σε μια εποχή που ο καιρός μπορεί να αλλάξει δραματικά μέσα σε λίγα λεπτά.

Πριν την καταιγίδα: Η προετοιμασία σώζει ζωές

Η σωστή προετοιμασία πριν φτάσει η κακοκαιρία μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας δυσάρεστης εμπειρίας και μιας πραγματικής καταστροφής. Η Πολιτική Προστασία συνιστά τα εξής:

• Ασφαλίστε εξωτερικά αντικείμενα: Γλάστρες, τέντες, σίτες, τραπέζια βεράντας, διαφημιστικές πινακίδες — οτιδήποτε μπορεί να παρασυρθεί από τον αέρα πρέπει να δεθεί ή να μπει σε εσωτερικό χώρο. Ένα αντικείμενο που εκτοξεύεται από δυνατό άνεμο μπορεί να γίνει θανατηφόρο βλήμα.
• Ελέγξτε λούκια και υδρορροές: Φύλλα, σκουπίδια και φερτά υλικά μπορούν να φράξουν τις αποχετεύσεις, δημιουργώντας υπερχείλιση. Ένας απλός καθαρισμός πριν την κακοκαιρία μπορεί να αποτρέψει πλημμύρα στο υπόγειο ή τον ημιώροφο.
• Κλείστε παράθυρα και πόρτες: Ιδιαίτερα αυτά που βλέπουν δυτικά-βορειοδυτικά, δηλαδή προς την κατεύθυνση που έρχονται συνήθως οι καταιγίδες στην Ελλάδα.
• Αποσυνδέστε ηλεκτρικές συσκευές: Αν αναμένονται κεραυνοί, αποσυνδέστε υπολογιστές, τηλεοράσεις και ευαίσθητες συσκευές. Μια υπέρταση λόγω κεραυνού μπορεί να καταστρέψει ό,τι είναι συνδεδεμένο στο ρεύμα.
• Φορτίστε κινητά τηλέφωνα: Σε περίπτωση διακοπής ρεύματος, το φορτισμένο κινητό μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο. Κρατήστε πάντα έναν φακό με μπαταρίες πρόχειρο.

Κατά τη διάρκεια της καταιγίδας: Αν είστε σπίτι

Αν η καταιγίδα σας βρει στο σπίτι, θεωρήστε τον εαυτό σας τυχερό — είστε στο ασφαλέστερο μέρος. Ωστόσο, ακόμη και μέσα στο σπίτι υπάρχουν κανόνες που πρέπει να τηρηθούν:

• Παραμείνετε μακριά από παράθυρα — τα σπασμένα τζάμια αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους κινδύνους σε θύελλα
• Μην αγγίζετε υδραυλικές σωληνώσεις ή μεταλλικά αντικείμενα κατά τη διάρκεια κεραυνών. Οι μεταλλικές σωλήνες είναι εξαιρετικοί αγωγοί ηλεκτρισμού
• Αποφύγετε τη χρήση σταθερού τηλεφώνου — η τηλεφωνική γραμμή μπορεί να μεταφέρει κεραυνική ενέργεια
• Μην κάνετε μπάνιο ή ντους κατά τη διάρκεια κεραυνών — το νερό στις σωληνώσεις είναι αγωγός
• Αν μπει νερό στο σπίτι, κλείστε αμέσως το ηλεκτρικό ρεύμα από τον γενικό πίνακα πριν μπείτε σε πλημμυρισμένο χώρο

Αν είστε στο αυτοκίνητο

Το αυτοκίνητο μπορεί να αποτελέσει σχετικά ασφαλές καταφύγιο κατά τη διάρκεια καταιγίδας — το μεταλλικό αμάξωμα λειτουργεί σαν κλωβός Faraday, αποκλείοντας τον κεραυνό. Ωστόσο, πρέπει να ληφθούν μέτρα:

• Ακινητοποιήστε το όχημα στην άκρη του δρόμου, μακριά από δέντρα, πυλώνες ρεύματος και καλώδια
• Ανάψτε τα φώτα έκτακτης ανάγκης (αλάρμ) για να σας βλέπουν άλλοι οδηγοί
• Κλείστε τα τζάμια και μείνετε μέσα μέχρι να κοπάσει η θύελλα
• Μην αγγίζετε μεταλλικά μέρη του αυτοκινήτου (πόρτες, τιμόνι) κατά τη διάρκεια κεραυνών
• Αποφύγετε πλημμυρισμένους δρόμους: Ακόμη και 15 εκατοστά νερού μπορούν να παρασύρουν αυτοκίνητο. Αν δεν βλέπετε τον πάτο, μην περνάτε
• Σε περίπτωση χαλαζιού, σταματήστε αμέσως κάτω από γέφυρα αν υπάρχει, αλλιώς μείνετε στο αυτοκίνητο — το χαλάζι μπορεί να σπάσει τζάμια

Αν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο

Η πιο επικίνδυνη κατάσταση είναι να βρεθείτε σε ανοιχτό χώρο κατά τη διάρκεια καταιγίδας. Σε αυτή την περίπτωση:

• Καταφύγετε αμέσως σε κτίριο ή αυτοκίνητο — αυτή είναι η πρώτη προτεραιότητα
• Αν δεν υπάρχει καταφύγιο: καθίστε χαμηλά στο έδαφος με τα γόνατα σταυρωμένα, αγκαλιάζοντας τα πόδια σας. Μην ξαπλώνετε — αυξάνετε την επιφάνεια επαφής με το έδαφος
• Αποφύγετε μεμονωμένα ψηλά δέντρα σε ανοιχτό χώρο — είναι «μαγνήτες» κεραυνών. Σε δάσος, κινηθείτε κάτω από τα χαμηλότερα κλαδιά
• Απομακρυνθείτε αμέσως από ποτάμια, λίμνες, πισίνες — κάθε μάζα νερού αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο κεραυνοπληξίας
• Αφήστε κάτω μεταλλικά αντικείμενα: ομπρέλες, ψαροκάλαμα, γκολφ κλαμπ, τσάπες

Ειδικά σε χαλαζόπτωση

Η χαλάζι μπορεί να φτάσει σε μέγεθος ακόμη και μπάλας του γκολφ, με ταχύτητα πρόσκρουσης πάνω από 100 χλμ./ώρα. Είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για ανθρώπους και ζώα. Αν βρεθείτε σε χαλαζόπτωση, αναζητήστε αμέσως κάλυψη: γέφυρα, στέγαστρο, κτίριο. Προστατεύστε το κεφάλι σας με ό,τι έχετε διαθέσιμο. Τακτοποιήστε κατοικίδια σε εσωτερικό χώρο. Μην βγείτε μέχρι να βεβαιωθείτε ότι το φαινόμενο πέρασε εντελώς — συχνά ακολουθεί δεύτερο κύμα.

Συμβουλές για αγρότες και κτηνοτρόφους

Οι αγρότες της Κεντρικής Μακεδονίας πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή αυτή την περίοδο:

• Ασφαλίστε εξοπλισμό, θερμοκήπια και αγροτικά κτίσματα πριν τις βροχοπτώσεις
• Ελέγξτε τις υδρορροές σε στάβλους και θερμοκήπια
• Αποφύγετε υπαίθριες εργασίες και ψεκασμούς σε ημέρες με πρόγνωση για καταιγίδες
• Προστατεύστε πρώιμες καλλιέργειες και ανθοφόρα δέντρα από τον παγετό με αγρούφ ή αντιπαγετικά μέσα
• Τακτοποιήστε ζώα σε κλειστούς χώρους σε περίπτωση χαλαζιού ή θύελλας

Πού να ενημερώνεστε

Η αξιόπιστη ενημέρωση μπορεί να σώσει ζωές. Ακολουθήστε πάντα τις οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) μέσω civilprotection.gov.gr. Παρακολουθείτε τα δελτία της ΕΜΥ στο emy.gr και τις προγνώσεις του meteo.gr. Εγκαταστήστε την εφαρμογή 112 στο κινητό σας — στέλνει ειδοποιήσεις σε πραγματικό χρόνο για έκτακτα καιρικά φαινόμενα στην περιοχή σας. Σε περίπτωση κινδύνου, καλέστε αμέσως τον αριθμό 112. Η πρόληψη και η ετοιμότητα παραμένουν τα ισχυρότερα όπλα απέναντι στη δύναμη της φύσης.

Μετά την καταιγίδα: Τι να προσέξετε

Ο κίνδυνος δεν τελειώνει με τη λήξη της βροχής. Μετά από ισχυρή καταιγίδα:

• Προσέξτε πεσμένα καλώδια ρεύματος — μην τα αγγίζετε ποτέ, ακόμη κι αν φαίνονται ανενεργά. Ενημερώστε τον ΔΕΔΔΗΕ στο 11500
• Αποφύγετε πλημμυρισμένα υπόγεια μέχρι να βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχει ρεύμα στο νερό
• Ελέγξτε για ρωγμές σε τοίχους και θεμέλια — μπορεί να υπάρχει καθίζηση
• Μην πίνετε νερό βρύσης αν υπάρχει υποψία μόλυνσης μέχρι να ενημερωθείτε από τις αρχές
• Φωτογραφίστε ζημιές για ασφαλιστικούς σκοπούς πριν αρχίσετε τον καθαρισμό

Σε κάθε περίπτωση, η ψυχραιμία είναι ο καλύτερος σύμμαχος. Οι ανοιξιάτικες καταιγίδες, αν και εντυπωσιακές, διαρκούν συνήθως λίγα λεπτά. Η σωστή προετοιμασία τις κάνει διαχειρίσιμες.